Terapide Ne Konuşacağımı Bilmiyorum: Bu Normal mi?

“Terapide ne konuşacağımı bilmiyorum” düşüncesi terapiye ilk kez başlayacak kişilerde olduğu kadar, birkaç seanstır terapiye devam eden kişilerde de ortaya çıkabilir. Seans başlamadan önce zihninizde anlatacak çok şey varken terapistin karşısına geçtiğiniz anda hiçbir şey hatırlamamak, nereden başlayacağınızı bilememek veya anlatacaklarınızın yeterince önemli olmadığını düşünmek terapiyi yanlış yaptığınız anlamına gelmez.

Terapiye düzenli ve hazırlanmış bir konuşma yapmak için gitmezsiniz. Ne anlatmanız gerektiğini baştan bilmek, yaşadığınız problemi doğru şekilde tanımlamak veya her seansa belirlenmiş bir gündemle gelmek zorunda değilsiniz. Hatta “Bugün ne konuşacağımı gerçekten bilmiyorum” demek bile seansın başlangıç noktası olabilir.

Terapide Ne Konuşacağınızı Bilememeniz Neden Olabilir?

Bazen sorun gerçekten anlatacak bir şey olmaması değildir. Anlatılacak çok fazla şey olduğu için nereden başlanacağını bilememek de zihni boşaltabilir. Bazı kişiler duygularını kelimelere dökmekte zorlanırken bazıları “Benim sorunum yeterince önemli mi?” diye düşünerek kendisini sansürleyebilir.

Terapi sırasında konuşmayı zorlaştırabilecek durumlar arasında şunlar bulunabilir:

• İlk görüşmenin yarattığı heyecan veya belirsizlik,
• yanlış veya saçma bir şey söyleme korkusu,
• yargılanma endişesi,
• duyguların tam olarak adlandırılamaması,
• aynı anda çok fazla problem yaşamak,
• zor bir konuyu açmaya henüz hazır hissetmemek,
• “Nereden başlamalıyım?” baskısı,
• terapistin beklentisini tahmin etmeye çalışma isteği.

Dolayısıyla seanstaki sessizlik veya kararsızlık her zaman bir problem değildir. Bazen kişinin terapi ortamına alışmasının, düşüncelerini toparlamasının veya henüz konuşmaya hazır olmadığı bir konunun çevresinde dolaşmasının bir parçası olabilir.

İlk Terapide Konuşmaya Nereden Başlanır?

İlk seansta hayat hikâyenizi kronolojik biçimde anlatmanız veya yaşadığınız bütün sorunları tek görüşmede açıklamanız beklenmez. Görüşmenin yapısı kullanılan terapi yaklaşımına ve uzmanın çalışma biçimine göre değişse de ilk görüşmeler çoğunlukla sizi terapiye getiren durumun ve mevcut ihtiyaçların anlaşılmasıyla başlar.

Başlamak için oldukça basit bir cümle yeterlidir:

• “Son zamanlarda kendimi eskisi gibi hissetmiyorum.”
• “Aslında tam olarak neden geldiğimi açıklayamıyorum.”
• “Bir süredir aynı şeyleri düşünüyorum.”
• “İlişkimde sürekli aynı sorunları yaşıyorum.”
• “Her şey yolunda gibi görünüyor ama ben iyi hissetmiyorum.”
• “Bugün nereden başlayacağımı bilmiyorum.”

Uzman buradan hareketle sorular sorabilir ve konuşmanın ilerlemesine yardımcı olabilir. İlk görüşmenin nasıl ilerleyebileceğini önceden merak ediyorsanız psikolog ilk görüşmede ne sorar içeriği, ilk seansın değerlendirme kısmını daha ayrıntılı anlamanıza yardımcı olabilir.

Her Seansta Büyük Bir Problem Anlatmak Gerekmiyor

Terapiye yalnızca krizleri, travmaları veya hayatınızı değiştiren olayları konuşmak için gidildiği düşüncesi seans öncesinde gereksiz bir baskı yaratabilir. Oysa bazen hafta içinde yaşanan küçük bir tartışma, bir mesaj karşısında verdiğiniz tepki, ertelediğiniz bir iş veya anlam veremediğiniz bir huzursuzluk önemli bir konuşmanın başlangıcına dönüşebilir.

Örneğin “Bu hafta çok önemli bir şey olmadı ama arkadaşımın söylediği bir cümle üç gündür aklıma geliyor” demek terapi için yeterli bir konudur. Buradaki amaç olayın dışarıdan ne kadar büyük olduğu değil, sizin üzerinizde nasıl bir etkisi olduğu ve hangi düşünce veya duygularla bağlantılı hale geldiğidir.

Aynı şekilde güzel gelişmeler de terapi konusu olabilir. Kendinizi daha iyi hissettiğiniz bir hafta, verdiğiniz yeni bir karar veya eskiden zorlandığınız bir durumda bu kez farklı tepki vermeniz de üzerinde konuşulabilecek anlamlı deneyimlerdir.

Konuşacak Konu Bulamadığınızda Bu 5 Soruyu Kendinize Sorabilirsiniz

Seansa hazırlanmak zorunlu değildir. Ancak zihninizin sık sık boşaldığını fark ediyorsanız birkaç basit soru konuşmayı başlatmayı kolaylaştırabilir.

1. Bu Hafta Aklımda En Çok Ne Kaldı?

Mutlaka büyük bir olay olması gerekmez. Bir konuşma, bir kişi, bir hata, bir karar veya tekrar tekrar düşündüğünüz bir cümle olabilir.

2. Son Günlerde En Sık Hangi Duyguyu Yaşadım?

Kaygı, öfke, kırgınlık, suçluluk, yalnızlık, huzursuzluk veya hatta hiçbir şey hissetmiyor gibi olmak başlangıç noktası olabilir. Duygunun adını bilmiyorsanız bunu da doğrudan söyleyebilirsiniz.

3. Şu Anda Hayatımda En Çok Neyi Değiştirmek İsterdim?

Bu bir ilişki, iş hayatı, kendinizle ilgili bir alışkanlık veya zihninizden çıkaramadığınız bir düşünce olabilir. Cevabınız terapi hedefinin zaman içinde netleşmesine yardımcı olabilir.

4. Hangi Durumlarda Kendimi Hep Aynı Yerde Buluyorum?

Benzer ilişkilerin tekrar etmesi, sürekli erteleme, insanları memnun etmeye çalışma, çatışmadan kaçınma veya kendinizi aynı düşünceler içinde bulma gibi örüntüler terapi içerisinde araştırılabilir.

5. Terapistime Söylemekten Çekindiğim Bir Şey Var mı?

“Bu konuyu anlatmak istiyorum ama anlatmaya hazır olup olmadığımdan emin değilim” demek de oldukça değerli bir bilgidir. Konunun ayrıntısına hemen girmek zorunda değilsiniz.

Seans Sırasında Sessiz Kalmak Kötü Bir Şey mi?

Hayır. Terapide birkaç saniye veya daha uzun süren sessizliklerin olması görüşmenin başarısız geçtiği anlamına gelmez. İnsan bazen ne hissettiğini fark etmek, bir soruya cevap vermek veya zor bir düşünceyi dile getirmeden önce zamana ihtiyaç duyabilir. Sessizlik sizi rahatsız ediyorsa bunu saklamak yerine konuşmanın kendisini terapi konusu haline getirebilirsiniz: “Sessiz kalınca sizin benden bir şey söylememi beklediğinizi düşünüyorum” veya “Şu anda aklım tamamen boşaldı ve bundan dolayı gerildim” gibi.

Bu tür bir açıklık, terapistin sizin seans içindeki deneyiminizi daha iyi anlamasını sağlayabilir. Psikoterapi araştırmalarında danışan ile terapist arasındaki iş birliği ve güvene dayalı terapötik ilişkinin terapi sonuçlarıyla tutarlı biçimde ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle yalnızca dışarıdaki sorunları değil, terapi odasında nasıl hissettiğinizi de konuşabilmeniz sürecin anlamlı bir parçasıdır.

Terapistinize Terapinin Kendisi Hakkında da Konuşabilirsiniz

Terapi hakkında rahatsız olduğunuz veya anlamadığınız noktaları konuşmak yanlış değildir. Örneğin terapistinizin çok az konuştuğunu düşünüyor, verilen bir soruyu anlamıyor, belirli bir konunun fazla hızlı ele alındığını hissediyor veya seansların size yardımcı olup olmadığından emin olamıyorsanız bunları paylaşabilirsiniz.

Şu tür cümleler kullanılabilir:

• “Bu konu hakkında konuşurken kendimi rahat hissetmiyorum.”
• “Geçen seanstan sonra söylediğimiz bir şey kafama takıldı.”
• “Bazen ne yapmaya çalıştığımızı anlayamadığımı hissediyorum.”
• “Bu konuya biraz daha yavaş ilerlemek istiyorum.”
• “Siz sessiz kaldığınızda yanlış bir şey söylediğimi düşünüyorum.”

Terapi tek taraflı bir performans değildir. İhtiyaçlarınız, hedefleriniz ve terapistle kurduğunuz çalışma biçimi süreç içerisinde konuşulabilir ve yeniden değerlendirilebilir.

Her Şeyi İlk Seanslarda Anlatmak Zorunda Değilsiniz

Terapiye başlarken bazı kişiler “Madem buraya geldim, en zor yaşadığım şeyi hemen anlatmalıyım” diye düşünebilir. Ancak özellikle travmatik, utanç verici veya uzun süredir kimseyle paylaşılmamış deneyimleri ayrıntılarıyla anlatmaya hazır hissetmek zaman alabilir. Bir konunun varlığından söz etmekle bütün ayrıntılarını anlatmak aynı şey değildir. Örneğin “Geçmişimde bugün konuşmaya hazır olmadığım bir olay var ama şu anki ilişkilerimi etkilediğini düşünüyorum” diyebilirsiniz. Böylece önemli bir konuyu saklamak zorunda kalmadan kendi sınırınızı koruyabilirsiniz.

Bireysel terapi süreci tek bir görüşmeden oluşmadığı için her şeyi ilk seansta çözmek veya anlatmak zorunda değilsiniz. Terapi hedefleri ve ele alınan konular süreç içinde değişebilir ve derinleşebilir.

Seansa Hazırlanmak Gerekir mi?

Hayır. Terapi için ödev yapar gibi hazırlanmak zorunlu değildir. Ancak seans sırasında sık sık “Bunu hafta içinde düşünmüştüm ama şimdi unuttum” diyorsanız kısa notlar tutmak yararlı olabilir.

Telefonunuza yalnızca birkaç kelime yazmanız yeterlidir:

• çarşamba günü işte yaşanan tartışma,
• annemle konuşurken hissettiğim suçluluk,
• gece uyumadan önce sürekli düşündüğüm konu,
• bu hafta iyi yaptığımı düşündüğüm şey,
• terapide sormak istediğim soru.

Bu notların amacı seansı eksiksiz doldurmak değil, hafta boyunca dikkatinizi çeken konuları kaybetmemektir. Bazen listenin ilk maddesinden başlayan bir konuşma, planladığınız diğer başlıklardan tamamen farklı bir yere ilerleyebilir; bu da olağandır.

“Terapide Doğru Şeyi Söylemeliyim” Baskısı Süreci Zorlaştırabilir

Terapistinizin duymak istediği cevabı tahmin etmeye çalışmak, kendinizi olduğunuzdan daha iyi veya daha kötü göstermeye çalışmak ya da yaşadığınız problemi çok düzenli biçimde anlatmaya uğraşmak gerçek deneyiminizi ikinci plana atabilir.

Terapi sırasında “Bilmiyorum”, “Bundan emin değilim”, “Bunu söylemek bana saçma geliyor” veya “Ne hissettiğimi tarif edemiyorum” gibi cevaplar da geçerlidir. Terapinin bir kısmı zaten başlangıçta kelimelere dökülemeyen deneyimlerin zaman içinde anlaşılabilir hale gelmesidir.

Bir psikolog ile çalışırken önemli olan kusursuz bir anlatı sunmak değil; mümkün olduğunca kendi deneyiminiz üzerinden ilerleyebileceğiniz bir çalışma ilişkisi kurabilmektir.

Konuşamıyorsanız Bunu da Terapide Konuşun

Birkaç seans boyunca ne anlatacağınızı bulamamak tek başına terapinin işe yaramadığı anlamına gelmez. Ancak sürekli kendinizi sansürlediğinizi, önemli konuları açamadığınızı, terapistiniz tarafından yargılanacağınızdan korktuğunuzu veya görüşmelerde ne yapılmaya çalışıldığını anlamadığınızı hissediyorsanız bu durumun kendisi konuşulmaya değerdir.

Bazen sorun konu bulmak değil, yeterince güvenli hissetmemek olabilir. Terapist ile kurulan çalışma ilişkisinde rahatlık, güven ve ortak hedefler önemlidir. Süreçte neye ihtiyacınız olduğunu söyleyebilmek terapistin çalışma biçimini ve sizin beklentilerinizi karşılıklı olarak değerlendirmeye yardımcı olur.

Terapiye başlamayı düşünüyor ancak “Ne anlatacağım ki?” düşüncesi nedeniyle erteliyorsanız önceden bütün cevaplara sahip olmanız gerekmez. Psikolojik danışmanlık sürecinin başlangıç noktası bazen yalnızca “Bir şeylerin yolunda olmadığını hissediyorum ama bunu henüz açıklayamıyorum” cümlesidir.

Terapide Konuşulacak Konuyu Bulmak Sizin Tek Başınıza Göreviniz Değil

Terapi, danışanın elli dakika boyunca kesintisiz konuşmak zorunda olduğu bir ortam değildir. Terapistin yaklaşımına göre sorular, gözlemler, önceki seanslardan bağlantılar veya belirlenen hedefler görüşmenin ilerlemesine yardımcı olabilir. Bazı terapi yaklaşımları daha yapılandırılmış ilerlerken bazıları danışanın getirdiği konulara daha geniş alan bırakabilir.

Bu nedenle seansa girdiğinizde zihniniz boşsa yapabileceğiniz en basit şey bunu söylemektir: “Bugün ne konuşacağımı bilmiyorum.” Bu bir başarısızlık değil, o anda gerçekten yaşadığınız deneyimin ifadesidir. İyi bir terapi sürecinde nereden başlanacağını bulmak yalnızca sizin değil, terapist ile birlikte yürüttüğünüz çalışmanın bir parçasıdır.